Markette satılan ürünlerin bir kısmı adetle, bir kısmı ağırlıkla satılır. Bu iki grup, kasada ve stokta tamamen farklı çalışır.
Adetli üründe barkod okutulur ve bir adet düşer. Tartılı üründe ise miktar her satışta değişir; okutulan barkodun içinde ağırlık bilgisi taşınır.
Bu yazıda ağırlıklı barkod yapısını, terazi kurulumunu ve tartılı ürünlerin stok tarafındaki etkisini anlattık.
İçindekiler
Ağırlıklı barkod nedir?
Ağırlıklı barkod, içinde yalnızca ürün kodunu değil miktar veya tutar bilgisini de taşıyan özel bir barkod türüdür.
Terazide tartılan ürün için anlık olarak üretilir ve etiket basılır. Kasada okutulduğunda hem ürün hem miktar sisteme aktarılır.
Bu yapı sayesinde kasiyerin miktarı elle girmesi gerekmez; hem hız hem doğruluk sağlanır.
Barkodun hangi bölümünün ürün kodu, hangisinin miktar olduğu bir formatla tanımlanır ve sistemde bu format ayarlanır.
Barkod yapısının genel mantığını çoklu barkod yönetimi yazısında ele aldık.
Tartımdan kasaya akış
Akış, müşterinin ürünü tartıya koymasıyla başlar. Reyon görevlisi veya müşteri, terazide ürünü seçer.
Terazi ağırlığı ölçer, birim fiyatla çarpar ve etiketi basar. Etiket üzerinde ağırlıklı barkod bulunur.
Kasada bu barkod okutulur; ürün ve miktar otomatik olarak satır olarak eklenir.
Kasada tartım yapılan düzenlerde ise terazi doğrudan kasaya bağlıdır; etiket basımı olmadan miktar kasaya aktarılır.
Her iki düzende de satış anında stok düşer; kasa stok bağlantısı yazısında bu bağı ele aldık.
Terazi kurulumu ve ürün tanımları
Teraziye yüklenen ürün listesi, sistemdeki ürün kartlarıyla eşleşmelidir. İki taraf ayrıştığında yanlış ürün satılır.
Bu nedenle terazi listesinin sistemden beslenmesi tercih edilir; elle güncelleme kısa sürede tutarsızlık üretir.
Ürün kartında birim tanımı kilogram olmalıdır. Adet olarak tanımlanmış bir ürün tartıldığında stok hesabı bozulur.
Bazı ürünler hem adet hem kilo satılabilir; bu durumda iki ayrı kart veya birim çevrimi kullanılır. Birim tanımları yazısına bakın.
Terazi tuş düzeni de sık satılan ürünlere göre planlanmalıdır; görevlinin ürün araması hattı yavaşlatır.
Stok tarafındaki etki
Tartılı ürünlerde stok takibi, adetli ürünlerden daha zordur; çünkü giriş ve çıkış miktarları asla tam sayı değildir.
Depoya elli kilo giren bir ürün, kırk sekiz buçuk kilo olarak satılabilir. Aradaki fark fire olarak açıklanmalıdır.
Bu nedenle tartılı ürünlerde sayım daha sık yapılmalıdır. Haftalık sayım, birikmiş farkı küçük tutar.
Sayım da tartılarak yapılır; adet sayımı bu ürün grubunda anlamsızdır.
Kısmi sayım düzeni bu grup için özellikle uygundur; depo sayımı yazısında yöntemi anlattık.
Fire ve zayi yönetimi
Tartılı ürünlerde fire kaçınılmazdır ve genellikle adetli ürünlere göre çok daha yüksektir.
Meyve sebzede bozulma, et ürünlerinde kesim kaybı, şarküteride dilimleme firesi yaşanır. Bunlar normal maliyet kalemleridir.
Önemli olan bu fireyi tahmin etmek değil, kaydetmektir. Kayıt yapılmadığında fire ile hırsızlık ayrışmaz.
Fire nedenlerinin kategorik kaydı, hangi üründe hangi kaybın yaşandığını gösterir ve azaltma çalışmasına zemin hazırlar.
Fire takibini fire ve zayi takibi yazısında ayrıntılandırdık.
Fiyat güncellemeleri
Tartılı ürünlerde fiyat, adetli ürünlere göre çok daha sık değişir. Sebze meyve fiyatları haftalık, hatta günlük güncellenebilir.
Bu güncellemelerin hem sisteme hem teraziye yansıması gerekir. İki taraf farklı fiyat gösterdiğinde kasada tutarsızlık çıkar.
Terazinin sistemden beslenmesi bu riski ortadan kaldırır; tek noktadan güncelleme yapılır.
Basılmış etiketler ise güncellemeden etkilenmez; etiket üzerindeki tutar geçerlidir. Bu nedenle fiyat değişimlerinin gün başında yapılması tercih edilir.
Toplu fiyat güncelleme yöntemini fiyat listesi yönetimi yazısında ele aldık.
Sık yaşanan sorunlar
Yanlış ürün seçimi. Terazide benzer ürünler karıştırılır; farklı fiyatlı iki ürün aynı etikete basılır.
Dara ayarı. Ambalaj ağırlığının düşülmemesi, müşteriden fazla tahsilat anlamına gelir ve şikâyet üretir.
Etiket okunmaması. Buzdolabında nemlenen veya kırışan etiketler okunmaz ve kasada elle giriş gerekir.
Terazi-sistem uyumsuzluğu. Ürün listesi güncellenmediğinde yeni ürünler tartılamaz.
Bu sorunların çoğu düzenli bir kontrol rutiniyle önlenir; terazi listesinin haftalık doğrulanması yeterlidir. Tanımlar POS modülünde yönetilir.
Kurulum sırası
Tartım kurulumunda doğru sıra, sonradan yaşanacak tutarsızlıkların büyük kısmını önler.
Önce ürün kartlarının birimi düzeltilir. Kilogram olarak satılacak ürünlerin adet birimiyle tanımlı kalmaması gerekir.
Ardından ağırlıklı barkod formatı sistemde tanımlanır; hangi hanenin ürün, hangisinin miktar olduğu belirlenir.
Üçüncü adımda terazi ürün listesi sistemden beslenecek şekilde kurgulanır.
Dördüncü adımda birkaç ürün tartılıp kasada okutularak tüm zincir doğrulanır.
Son adımda dara ayarları kontrol edilir; yanlış dara, müşteri şikâyetinin en yaygın nedenidir.
Dikkat edilecek noktalar
Tartılı ürünlerde stok doğruluğu, adetli ürünlere göre çok daha hızlı bozulur.
Bu nedenle bu grup için ayrı bir sayım takvimi kurulmalı ve haftalık işletilmelidir.
Fire kayıtlarının nedeniyle tutulması, gerçek kaybın hesaplanmasını mümkün kılar.
Terazi listesinin elle güncellenmesi uzun vadede sürdürülemez; tek kaynaktan besleme esastır.
Fiyat değişimlerinin gün başında yapılması, basılı etiketlerle sistem arasındaki farkı azaltır.
Bu önlemler birlikte uygulandığında, tartılı ürün grubu da öngörülebilir şekilde yönetilir.
Sık sorulanlar
Hangi terazi modelleri desteklenir?
Barkod formatı ve bağlantı yöntemine göre değişir; kurulum öncesi mevcut cihazlarınız için teyit alın.
Müşteri kendi tartabilir mi?
Self servis terazi kullanılabilir; ürün seçim ekranının anlaşılır olması gerekir.
Tartılı ürünler için kampanya tanımlanabilir mi?
Evet, kilogram bazlı indirim tanımlanabilir; kampanya yönetimi yazısına bakın.
Ağırlıklı barkod mobil kasada okunur mu?
Format tanımlıysa okunur; tartım işlemi web tarafında yürür. Mobil POS yazısına bakabilirsiniz.
Tartılı ürünler, market operasyonunun hem en kârlı hem en zor takip edilen grubu. Doğru kurgu, kasada hız ve stokta doğruluk sağlıyor.
İlk adımınız terazi listesini sistemden beslemek olsun. Elle güncellenen bir liste, kaçınılmaz olarak tutarsızlık üretir.
Ardından bu ürün grubu için haftalık sayım rutini kurun. Tartılı üründe biriken fark, adetli ürüne göre çok daha hızlı büyür.
EQLEM ekibiyle görüşerek tartım ve barkod kurgunuzu planlayabilirsiniz.